Canlandırıcı mı, Yük mü?

İşte ve spor sahasında daha iyi performans göstermenizi sağlayacak bir uyarıcı mı arıyorsunuz? Sabah kalkınca kahvenin kokusunu içinize çekin.

İster ufak fincanda sert bir espresso, ister büyük bardaklarda sütlü, yumuşak latte, ister mis gibi  bir Türk kahvesi…. Tüm dünyada milyonlarca kişi düzenli olarak kahve içiyor. Kahve içmeye muhtemelen Etiyopya’da başlandı, ama asıl atılımı 1500 yıl önce Arap dünyasında yaptı. Avrupa’ya Türkiye’den gitti. İngilteredeki ilk kahve dükkanı Oxford’daydı ve 1650 yılında bir Türk tarafından açılmıştı.

Kahvedeki etken madde tabii ki uyarıcı olan kafeindir. Kafein gerçekten de sizi uyanık tutup dikkatinizi toplamayı sağlar mı? Her gün alırsanız etkisini yitirir mi? Her gün ki dozunu kaçırırsanız, ne olur?

Kafeinin fiziksel performansı etkilediği de söyleniyor.Dünya Dopingle Mücadele Ajansı sporcuların yasaklı listesine önce sokup sonra çıkardı.

Kahve Severim, Çay Severim…

Kaçımız sabah kahvesini içene kadar doğru düzgün iş yapamaz? Çayı tercih edenlerde kafein almıyormuş gibi yapmasın. Yaklaşık altmış bitkinin yaprak, tohum ya da köklerinde kafein vardır. Kafein bitkilerde böcek ilacı görevi görür.

Kahve ve çay kafein aldığımız tek besin kaynağı değildir.Pek çok gazlı içecek de önemli miktarda kafein içerir. Büyük bir bardak kolada yaklaşık bir fincan çaydakine ya da yarım fincan kahvedekine denk kafein vardır.Çikolata ve diğer kakaolu ürünlerde bir miktar içerir. Bir de daha çok uzun çalışma saatlerinde uyanık kalmaya çalışan öğrenciler tarafından kullanılan kafein hapları vardır. Bazı markalarda iki fincan kahvedekine denk kafein bulunur.

Kafein doğrudan mide duvarından ve ince bağırsaktan hızla kana karışır. Çoğu son yudumunuzu aldıktan 45 dakika sonra absorbe edilir. Kafein delisiyseniz, muhtemelen bedeninizde sürekli kafein vardır. Kafein içeren bir şey yiyip içtiğinizde, yaklaşık yarısı beş altı saat içinde kaybolur. O zamana kadar muhtemelen biraz daha içmiş olursunuz.kolaylıkla bağımlılık yapar ve sabah ilk doz alınıncaya kadar yoksunluk sendromu yaratır.

Kafein Etkisi:

Kafein kanınıza karışır karışmaz etkisini gösterir. Beyinde  “adenosin” adı verilen  “sakinleştirici” bir kimyasalı engeller. Bedenimiz adenosini doğal olarak üretir. Gün içinde birikir ve ne kadar konsantre bir hal alırsa, o kadar dinlenme ihtiyacı hissedersiniz. Yatma zamanı adenosin bedeninize uyumasını söyler. Adenosin uyku sırasında kan akışını artırmak için beyne giden  kan damarlarını da genişletir. Kafein molekülü beyin hücresi ile temas ettiğinde hücre zarında adenosine ayrılan bölgeye yerleşir. Bu adenosinin işini yapamayacağı anlamına gelir. O halde tam uykunuz gelecekken kafein sizi uyanık tutar.Beyine giden kan damarlarını daraltır, bu nedenle kalp talebi karşılamak için daha zorlu ve hızlı kan pompalamak zorunda kalır. Tüm bu süreç adrenalin üretimini de teşvik eder. ( korktuğunuzda ya da heyecanlandığınızda “ savaş ya da kaç “ hormonu) Bu çok iyi bir haber değildir.Pek çok uyuşturucuda olduğu gibi alışkanlık yaparsa, sadece normal fonksiyonlarınızı sürdürebilmek için kafein tüketmeniz gerekebilir.

Ne Kadar Kafein Sizi Öldürmeye Yetebilir?

Bir fincan kahve yaklaşık 100 mg kafein içerir. İngiltere’de ve ABD’de insanlar genellikle 200mg ile 400mg alıyorlar. Kafein bir zehirdir. Ölümcül doz kişiden kişiye değişmekle birlikte ortalama doz 15 gramdır. Bünyenize bu kadar kafein alabilme için birkaç saat içinde 150 fincan sert kahve içmeniz gerekir. Bu da içeceklerden alınan kafeinle ölmek neredeyse imkansızdır ancak aşırı kafein hapları ile ölüm vakalarına rastlanmıştır.

Damarlarınızda Bir gram kafein varsa – 10 fincan kahveden gelen- kendinizi muhtemelen korkunç derecede gergin,huzursuz ve tedirgin hissedersiniz, kalbiniz deli gibi atar. Makul miktarlarda ise ,sizi daha uyanık ve dikkatli yapar.

Sporcular da Kafein?

Dünya çapındaki sporcular çok fazla kafein kullanmaktan çekinir. ( performansı düşüreceği için değil, tam tersi etki yapar) Tekrar yasaklanabileceği için yüksek miktardaki kafeine bağımlı olmak istememeleridir. Kafein yasağı 2004 de kalktı ama kafein hala takip listesinde. Uluslar arası Olimpiyat Komitesi de kafeine sınırlama getirdi.   Karşılaşma öncesi 5 veya 6 fincan sert kahve diskalifiye nedeni olabilmekte.

Yakınlarda yeni bir araştırma gün yüzüne çıktı. Birmingham Üniversitesinden Egzersiz Metabolizması profesörü Asker Jeukendrup 2005’te glikozlu su; glikoz ve kafein karışımlı su ve sadece su içen bisiklet yarışçılarının performansını kıyasladı. En çok kafein –glikoz karışımı işe yarıyordu.

Aşağıda tükettiğimiz yiyecek ve içeceklerde bulunan ortalama kafein miktarını görebilirsiniz.

Uyanık günler dilerim, sevgiler…