LAZ KİRAZI DEĞİL: KARAYEMİŞ

Gelenler bilir; öyle bir memleket ki burası—Rize—envai çeşit meyve ve sebzeye rastlamak mümkün. Dağların yapısı ve denizin girintilerinden kaynaklanan mikroklima bir iklim oluşmuş.
Yerli halk, yetiştiricilikte çok ciddi bir çeşitliliğe gitmiş. Karadeniz kivisine, narenciyesine alıştık; ancak blueberry (yaban mersini – likapa) ve goji berry bahçelerini görünce insan gerçekten şaşırıyor.
Tüm bunların arasında bir de klasiklerimiz var: karayemiş . Hatta daha da ötesi, karayemişin anavatanı Anadolu’dur ve buradan dünyaya yayılmıştır. Trabzon’da “taflan” olarak da bilinir. Popülaritesi artınca adına “Laz kirazı” da denmeye başlanmıştır… 🙂
Türkiye için yeni bir meyve gibi görünse de Karadeniz halkı için oldukça tanıdıktır.
KARAYEMİŞ (Prunus laurocerasus)
Karayemişin Latince adı Prunus laurocerasus tur. Gülgiller (Rosaceae) familyasına aittir. Küçük, yoğun kokulu beyaz çiçekler açar. Yaz-kış yaprağını dökmez. Üzüm salkımı gibi önce yeşil, olgunlaştıkça mor-siyah renge dönen meyveleri vardır. Yaprağı ve meyvesiyle birlikte geleneksel olarak kullanılır.
Meyvesi taze tüketilebildiği gibi pekmez, reçel veya kurutularak da değerlendirilir.
Bileşiminde glikoz, tanen, kalsiyum oksalat, prulaurasin (glikozit) ve benzoik asit gibi bileşenler bulunur.
Halk arasında tıbbi amaçlarla yaygın kullanımı vardır. Özellikle şeker hastaları arasında, deneme-yanılma yoluyla içeriğindeki glikozitlerin insülin dengesi üzerinde etkili olduğuna dair geleneksel bilgiler bulunmaktadır.
Karayemiş, oldukça zengin antioksidan içeriğine sahiptir. Bu özelliği sayesinde hücre yenilenmesine katkı sağlar ve yaşlanmaya bağlı oksidatif stresi azaltabilir.
Yaprak suyu; hemoroid ve egzama gibi durumlarda geleneksel olarak kullanılmaktadır.
Bilimsel yayınlar sınırlı olmakla birlikte, idrar söktürücü etkisi halk arasında yaygın şekilde kullanılmaktadır.
Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü tarafından yapılan bir çalışmada, 250 gram karayemiş tüketiminin potasyum, magnezyum, kalsiyum, bakır, çinko ve demir açısından günlük referans alım değerinin (RDA) yaklaşık %80’ini karşılayabildiği belirtilmiştir.
Atadan dededen gelen kullanımların bilimsel doğrulamaları yeni yeni yapılmaktadır. Karayemiş, güçlü bir yerel şifa kaynağı olarak öne çıkmaktadır.
80 yaş üzeri birçok kişiyle yapılan görüşmeler sonucunda, halk arasındaki kullanım önerileri ve dozları şu şekilde derlenmiştir:
Bir yemek tabağı dolusu olgun meyve, özellikle mide ülseri ve bağırsak tembelliği için 10 günlük kürler halinde kullanılır.
Sabah aç karnına tüketilen 10 adet meyvenin hemoroide iyi geldiği söylenir.
Olgun meyvelerin suda kaynatılmasıyla elde edilen sıvı, idrar söktürücü olarak kullanılır.
Taze veya kuru meyveler, çekirdekleriyle birlikte ezilerek sabah aç karnına tüketildiğinde şeker hastalığına iyi geldiği düşünülür.
Meyve suyu, mide ülseri ve egzama için kullanılır.
Meyve çekirdekleriyle birlikte toz haline getirilip balla karıştırılarak bronşit tedavisinde kullanılır.
Şifa doğada gizlidir…
Selam ve sevgilerle, sağlıcakla kalın.
